Vaktaal - Indeling van belastingen

Als ondernemer kom je ontegensprekelijk in aanraking met belastingen.  Om nog een bos te ontwaren doorheen de ontelbare (belasting)bomen, doen we hier een poging om structuur te brengen in het labyrint van de Belgische (of federale), Vlaamse (zowel voor het Gewest als de gemeenschap), provinciale en gemeentelijke belastingen.  Dit gezegd zijnde, is hierbij al een eerste structuur aangebracht namelijk het overheidsniveau dat de belasting heft samen met waar jouw onderneming is gevestigd.  Louter informatief: enkel overheden kunnen belastingen heffen.  Vlaanderen heeft nog “geluk” aangezien het Gewest en de Gemeenschap samenvallen, maakt dit het ietwat minder complex. 

Directe of indirecte belastingen

Het meest bekende onderscheid in belastingtermen is dat van directe en indirecte belastingen.  Directe belastingen worden door de overheid rechtstreeks geheven op een inkomen, toestand of vermogen van de belastingplichtige.  Je betaalt als persoon of als bedrijf de belasting “rechtstreeks” aan de overheid.  De vermaardste onder hen zijn:

·         Personenbelasting verhoogd met de aanvullende personenbelasting voor gemeenten

·         Bedrijfsvoorheffing

·         Vennootschapsbelasting / rechtspersonenbelasting

·         Onroerende voorheffing samen met de gemeentelijke opcentiemen

·         Roerende voorheffing

Indirecte belastingen worden ook wel verbruiksbelastingen genoemd omdat ze een actie van de belastingplichtige belasten.  Ze hebben als kenmerken dat ze gekoppeld zijn aan een transactie, gebeurtenis of feit zoals een koop-verkoop, ze worden aangerekend via de prijs aan de eindverbruiker worden en ze niet door de eindverbruiker rechtstreeks worden betaald aan de overheid.  Veelal staan zelfstandigen en bedrijven in voor de inning en voldoening van dergelijk types belastingen.  De voorbeelden van de beruchtste leden van dit clubje zijn:

·         BTW

·         Accijnzen (op tabak, alcohol en brandstoffen)

·         Invoerrechten

·         Registratierechten

·         Schenkingsrechten

·         Toeristenbelasting

·         Afvalstoffenheffing

Het belang van het onderscheid direct en indirect is verminderd.  Momenteel is dit enkel nog voor de toepassing van het niet-retroactiviteitsbeginsel.  Dit betekent dat een wet niet voor het verleden (zgn. met terugwerkende kracht) kan worden ingevoerd.  Voor een indirecte belasting kunnen enkel feiten na het inwerking treden van een wet worden toegepast.  Bij directe belastingen kan de belasting terugwerken tot en met 1 januari van het jaar waarin de belastbare elementen zich voordoen.  De recente meerwaardebelasting is hiervan een uitgelezen voorbeeld.  Ze werd ingevoerd op 3 april 2026 met een retroactief element zijnde dat de meerwaardes van 1 januari 2026 al worden geviseerd door de nieuwe belasting. 

Nuancering: de belastbare grondslag of berekeningsgrondslag d.w.z. het bedrag waarop een belastingtarief zal worden toegepast, kan wel uit een vorige periode worden gehaald. 

Wil je verder lezen en onze tips hieromtrent zien – schrijf je dan in op de betalende nieuwsbrief.